Galatasaray, 2007–08 lig sezonunu 79 puanla şampiyon bitirdi. Son hafta Ali Sami Yen’de Gençlerbirliği Oftaşspor’u 2–0 yenen takım, kulüp tarihindeki 17. lig şampiyonluğuna ulaştı. Sezonun sonuç çizelgesi 34 maçta 24 galibiyet, yedi beraberlik ve üç yenilgi gösteriyor. Atılan 64 ve yenilen 23 gol, puan tablosunun yanına hücum ile savunmanın ayrı çıktılarını ekliyor. Bu dosya, o sezona ait sayıları bugünkü toplamlarla karıştırmadan bir araya getiriyor.
79 puan tek başına uzun bir maratonun özeti. Fakat nasıl oluştuğuna baktığımızda daha ayrıntılı sorular açılıyor: Puanın ne kadarı galibiyetlerden geldi? Son beş haftada ne değişti? Bir maç başına düşen gol ortalaması, her maçın aynı skorla bittiğini mi gösterir? Aşağıdaki hesaplar kaynaklarda yer alan sezon toplamlarından üretildi. Oyuncu veya maç bazında bulunmayan verileri tahmin etmek yerine, eldeki sonuçların gerçekten söyleyebildiği yere odaklanıyoruz.
Sezonun temel tablosu
| Gösterge | 2007–08 lig kaydı |
|---|---|
| Oynanan maç | 34 |
| Galibiyet | 24 |
| Beraberlik | 7 |
| Yenilgi | 3 |
| Atılan gol | 64 |
| Yenilen gol | 23 |
| Gol farkı | +41 |
| Puan | 79 |
Puan kontrolü doğrudan yapılabilir: 24 galibiyet 72, yedi beraberlik yedi puan getirir; toplam 79 olur. Maç sayısı da 24 + 7 + 3 = 34 eşitliğiyle doğrulanır. Bunlar ayrı bir başarı formülü değil, arşiv tablosunun kendi içinde tutarlı olduğunun kontrolüdür. Eski bir sezonu farklı kaynaklardan birleştirirken bu iki basit toplama, eksik veya başka sezonla karışmış bir satırı fark etmeyi kolaylaştırır.
24 galibiyetin ağırlığı
Galatasaray lig maçlarının yaklaşık yüzde 70,6’sını kazandı. Bu oran 24’ün 34’e bölünmesiyle bulunuyor. Puanların yaklaşık yüzde 91,1’i ise galibiyetlerden geldi: 72 puanın toplam 79 puana oranı. İki yüzde birbirine benzer görünse de farklı şeyi ölçüyor. İlki maçların sonuç dağılımını, ikincisi kazanılan puanların kaynağını anlatıyor. Beraberlik sayısının az veya çok olmasına ilişkin yorum yaparken hangi oranı kullandığımızı belirtmek gerekiyor.
Üç yenilgi, 31 maçın kaybedilmediği anlamına geliyor. Bununla birlikte “31 maç yenilmedi” ifadesi arka arkaya 31 maçlık bir seri demek değil. Burada sezon toplamından söz ediyoruz. Yenilgilerin hangi haftalara dağıldığını bilmeden kesintisiz seri uzunluğu çıkaramayız. Aynı şekilde 24 galibiyetin her birinin aynı zorlukta veya aynı oyunla kazanıldığını da söyleyemeyiz. Sonuç tablosu bir ilk çerçeve verir; karşılaşmaların ayrıntıları için maç kayıtlarına dönmek gerekir.
64–23: iki uçtaki sonuçlar
Galatasaray’ın gol farkı 64 eksi 23 hesabıyla +41. Maç başına atılan gol yaklaşık 1,88, yenilen gol yaklaşık 0,68. İki ortalamayı birlikte görmek faydalı; yalnızca atılan 64 gole odaklanmak, sezon boyunca rakibe verilen gol sayısını arka plana iter. Fakat gol farkının yüksekliği de bütün maçlarda üstün oynandığını söyleyen bir ölçü değildir. Sonuçlara dayanan bir toplamla oyunun her bölümünü anlatan ayrıntılı veriyi birbirinden ayırmak gerekiyor.
Örneğin 1,88 gol ortalaması, takımın çoğu maçta tam iki gol attığını kanıtlamaz. Aynı ortalama, farklı skorların birleşiminden çıkabilir. Yüksek skorlu bir galibiyet ile birkaç dar galibiyet toplamı birlikte etkiler. Bu nedenle ortalamayı bir maçın beklenen kesin skoru gibi kullanmak yanıltıcı olur. Buradaki sayı geçmişte tamamlanmış 34 karşılaşmanın özetidir; ertesi sezon veya başka bir rakip için otomatik tahmin değildir.
Son beş maçın getirdiği 15 puan
Kulübün Trabzonspor karşılaşması öncesinde yayımladığı dönem yazısı, Galatasaray’ın 29 maç sonunda 19 galibiyet, yedi beraberlik ve üç yenilgiyle 64 puanda olduğunu kaydediyor. Sezon sonu tablosu ise 24 galibiyet ve 79 puan gösteriyor. İki kayıt arasındaki fark, kalan beş maçın tamamının kazanıldığı anlamına geliyor. Beraberlik ve yenilgi sayısı sabit kalırken galibiyet sayısının beş artması bu sonucu doğruluyor.
Bu beş maçlık kapanış 15 puan getirdi. Galatasaray’ın son toplamının yaklaşık yüzde 19’u, fikstürün son beş karşılaşmasında alındı. Bu hesabın dikkat çekici tarafı, şampiyonluğun yalnızca son hafta oynanan Oftaşspor maçına bağlanmasını engellemesi. Son galibiyet kupanın resmen tamamlandığı görüntüyü verdi; onun öncesinde arka arkaya kazanılan dört maç da aynı puan toplamının içindeydi. Sezon sonu kutlamasının arkasında bir sonuç dizisi bulunuyordu.
Son hafta: Oftaşspor karşılaşması
10 Mayıs 2008’deki final haftasında Galatasaray 2–0 kazandı. Kulübün maç kaydında goller Hakan Şükür ve Hakan Balta adına yer alıyor. Bu sonuçla puan 79’a ulaştı ve şampiyonluk tamamlandı. Bugün kulübün daha sonraki şampiyonluklarını bilen bir okur için “17.” ifadesi eski görünebilir. Ancak bu sayı o günkü toplamı anlatıyor; bugünün toplamına göre eski maç başlığını değiştirmek tarihî kaydı bozardı.
Oftaşspor adını daha sonraki kulüp isimleriyle karıştırmamak da önemli. Eski sezon dosyasında o tarihte kullanılan isim korunmalı, gerekirse sonraki değişiklik ayrı not olarak gösterilmeli. Aynı düşünce stadyum ve organizasyon isimleri için de geçerli. Bir sponsorluk adının değişmesi eski karşılaşmanın başka bir yerde oynandığını göstermez. O günün fikstürünü arayan kişi, kaynaklarda gördüğü takım ve stat adlarıyla eşleşebilmeli.
Teknik ekip değişimiyle tamamlanan sezon
TFF’nin lig tarihini değerlendiren TamSaha kaydı, Galatasaray’ın sezona Karl-Heinz Feldkamp ile başlayıp Cevat Güler ile tamamladığını belirtiyor. Bu, şampiyonluk sezonunu yalnızca son haftanın teknik ekibi üzerinden anlatmamak için önemli bir dönem ayrımı. Sonuç tablosu bütün sezona aittir; teknik görevlerin dağılımı ise sezon içindeki değişiklikleri içerir. Aynı 79 puanlık toplam, görevdeki insanların hiç değişmediği anlamına gelmez.
Bu bilgiden tek başına değişikliğin bütün sonuçlara neden olduğu sonucunu çıkaramayız. Böyle bir değerlendirme için maçların sırası, kadro durumu ve o döneme ait başka veriler gerekir. Yine de tarihçede isimlerin yerini doğru koyabiliriz: başlangıç ve bitiş farklı teknik sorumlularla yapıldı. Şampiyonluğu kaydederken hem sezonun sürekliliğini hem de görev değişimini görmek, tek bir kişiye veya tek bir haftaya indirgenen anlatıdan daha eksiksizdir.
Başka bir 34 maçlık sezonla karşılaştırma
2014–15 sezonunda Galatasaray yine 24 galibiyet aldı; beraberlik ve yenilgi dağılımı ise beşer maçtı. Aynı galibiyet sayısına rağmen o sezonun puanı 77 oldu. Aradaki iki puan farkı, beraberliklerdeki yediye karşı beş sayısından geliyor. Bu küçük karşılaştırma, bir şampiyonluk sezonunu yalnızca galibiyet sayısıyla sıralamanın neden eksik olduğunu gösteriyor. Kazanılmayan maçların nasıl dağıldığı da toplamı değiştiriyor.
İki sezonun gücünü kesin biçimde sıralamak için yalnızca puan yetmez. Rakipler, kadrolar ve turnuva koşulları farklıydı. Burada yapabildiğimiz, aynı maç sayısı ve aynı puanlandırma altında oluşmuş iki farklı sonuç dağılımını karşılaştırmak. Bu sınırlı karşılaştırma bile yararlı: 2007–08’in 79 puanını hangi bileşenin ayırdığını açıkça görebiliyoruz. Daha büyük iddialar kurmadan da bir sezonun sayısal karakteri ortaya çıkıyor.
Bu sezon dosyasının bıraktığı kayıt
Puan hesabını tersinden kontrol etmek de mümkün. Galatasaray 34 maçın tamamını kazansaydı 102 puana ulaşırdı. Gerçekte alınan 79 ile bu tavan arasındaki fark 23. Üç yenilgi dokuz, yedi beraberlik ise galibiyete göre on dört puanlık fark oluşturuyor. Dokuz ile on dördün toplamı yine 23. Bu hesap sezonun başarısını varsayımsal bir kusursuzlukla yargılamak için değil, beraberliklerin de puan toplamındaki yerini görünür kılmak için yararlı. Kaybedilmeyen bir maçta da galibiyete göre iki puan eksik alınır.
2007–08’in kısa bilançosu 34 maç, 24 galibiyet, 64 gol ve 79 puan. Daha ayrıntılı bilanço ise son beş maçta alınan 15 puanı, yenilgi sayısının üçte kalmasını ve +41 gol farkını da içeriyor. Bunların her biri aynı şampiyonluğun başka bir yönünü gösteriyor. Hiçbiri tek başına tribünün sesini veya son haftanın duygusunu ölçmüyor; fakat hatıranın yanına sağlam bir sonuç çerçevesi koyuyor.
Eski bir haberle bu tabloyu karşılaştırırken önce haberin hangi hafta yazıldığına bakın. 29 maçlık 64 puan kaydıyla 34 maçlık 79 puan kaydı birbirini yalanlamıyor; aralarında beş galibiyet var. Sezon arşivinin en yararlı işlerinden biri de bu ilerlemeyi görünür kılmak. Son tablodan önceki durumu bilmek, sonucun nasıl oluştuğunu takip etmemizi sağlıyor.